انواع پوشش ضد حریق+ کاربرد و قیمت

پوشش‌های محافظ در برابر حریق، راهکاری هوشمندانه برای افزایش ایمنی سازه‌ها در زمان آتش‌سوزی هستند؛ لایه‌هایی تخصصی که با بالا رفتن دما، مانع انتقال حرارت به فولاد و بتن می‌شوند و از فرو‌ریزش سریع ساختمان جلوگیری می‌کنند. این پوشش‌ها به دو گروه اصلی پایه معدنی و رنگ‌های منبسط‌شونده تقسیم می‌شوند که هرکدام بسته به نوع سازه و شرایط محیطی کاربرد خاصی دارند. مقاومت حرارتی بالا، افزایش زمان تخلیه امن، حفظ پایداری سازه و انطباق با استانداردهای معتبر بین‌المللی از مهم‌ترین ویژگی‌های آن‌هاست. در این مقاله از کناف ایران می فهمیم انتخاب درست پوشش ضد حریق، نه‌تنها هزینه نیست، بلکه تصمیمی حیاتی برای حفظ جان انسان‌ها و کاهش خسارت‌های مالی در شرایط اضطراری محسوب می‌شود.

پوشش‌ های محافظ در برابر حریق چیست؟

پوشش‌ های محافظ در برابر حریق، لایه‌ های تخصصی هستند که با هدف کاهش اثر حرارت مستقیم آتش بر سازه‌ ها استفاده می‌ شوند. این پوشش‌ ها هنگام وقوع حریق، مانند یک سپر حرارتی عمل می‌ کنند و مانع افزایش سریع دمای فولاد یا بتن می‌ شوند. وظیفه اصلی آن‌ ها حفظ پایداری سازه در دقایق بحرانی حریق است؛ زمانی که تخلیه افراد و کنترل آتش در اولویت قرار دارد. برخلاف تصور عمومی، این پوشش‌ ها آتش را خاموش نمی‌ کنند، بلکه با مدیریت انتقال حرارت، از فرو ریزش زود هنگام سازه جلوگیری می‌ کنند. انتخاب صحیح پوشش محافظ، نقش مستقیمی در ایمنی جانی، کاهش خسارت مالی و پذیرش استانداردهای ایمنی ساختمان دارد.

Intumescent coatings provide fire resistance to steel so that the steel may maintain its structural integrity for the duration of the fire rating.”

“These coatings are a key component of passive fire protection systems.”

«پوشش‌ های منبسط شونده مقاومت حریق فولاد را تأمین می‌ کنند تا سازه در طول زمان طبقه‌ بندی شده حریق، پایداری خود را حفظ کند.»

«این پوشش‌ ها جزء اصلی سیستم‌ های حفاظت غیر فعال در برابر حریق هستند.»
منبع: ul

خطر آتش برای سازه‌ های فلزی

سازه‌ های فلزی در برابر آتش آسیب پذیر تر از آن چیزی هستند که در نگاه اول به نظر می‌ رسد. فولاد اگرچه غیر قابل اشتعال است، اما در دما های بالا به سرعت مقاومت مکانیکی خود را از دست می‌ دهد. با رسیدن دمای فولاد به حدود ۵۰۰ تا ۶۰۰ درجه سانتی گراد، احتمال تغییر شکل، کمانش و در نهایت فرو ریزش افزایش می‌ یابد. این اتفاق می‌ تواند حتی بدون ذوب شدن فولاد رخ دهد. در چنین شرایطی، نبود پوشش محافظ در برابر حریق، زمان واکنش را به حداقل می‌ رساند. به همین دلیل، حفاظت سازه‌ های فلزی بدون استفاده از پوشش‌ های ضد حریق، در پروژه‌ های استاندارد امروزی عملاً غیر قابل قبول است.

عملکرد پوشش در زمان حریق

عملکرد پوشش‌ های محافظ در برابر حریق به گونه‌ ای طراحی شده که با افزایش دما فعال می‌ شوند. برخی از این پوشش‌ ها با ایجاد یک لایه عایق حرارتی ضخیم، مانع انتقال مستقیم گرما به سطح سازه می‌ شوند و برخی دیگر در اثر حرارت منبسط شده و لایه‌ ای متخلخل و مقاوم در برابر آتش ایجاد می‌ کنند. نتیجه هر دو روش، کاهش سرعت گرم شدن فولاد و افزایش زمان پایداری سازه است. این زمان اضافی، فرصت طلایی برای تخلیه افراد و ورود نیرو های امدادی فراهم می‌ کند. نکته مهم این است که عملکرد مؤثر پوشش، وابسته به اجرای صحیح و رعایت ضخامت استاندارد در زمان نصب است.

تفاوت حفاظت فعال و غیر فعال

در سیستم‌ های ایمنی حریق، حفاظت فعال و غیر فعال دو رویکرد کاملاً متفاوت دارند. حفاظت فعال شامل تجهیزاتی مانند اسپرینکلر، سنسور دود و سیستم اعلام حریق است که به عملکرد مکانیکی یا الکتریکی وابسته هستند. در مقابل، حفاظت غیر فعال بدون نیاز به برق یا فعال سازی دستی عمل می‌ کند. پوشش‌ های محافظ در برابر حریق در دسته حفاظت غیر فعال قرار می‌ گیرند. این مزیت باعث می‌ شود حتی در شرایط قطع برق یا از کار افتادن سیستم‌ ها، عملکرد خود را حفظ کنند. ترکیب هوشمندانه حفاظت فعال و غیر فعال، سطح ایمنی سازه را به شکل چشمگیری افزایش می‌ دهد.

جایگاه پوشش‌ های محافظ در PFP

PFP یا حفاظت غیر فعال در برابر حریق، ستون اصلی ایمنی سازه‌ ها در طراحی مدرن است. پوشش‌ های محافظ در برابر حریق، یکی از مهم‌ ترین اجزای این سیستم محسوب می‌ شوند. این پوشش‌ ها به صورت دائمی بر روی سازه اعمال می‌ شوند و بدون نیاز به نگهداری خاص، در زمان بحران وارد عمل می‌ شوند. نقش آن‌ ها حفظ یکپارچگی سازه و جلوگیری از گسترش خسارت‌ های سازه‌ ای است.

انواع پوشش‌ ها

پوشش‌ های محافظ در برابر حریق بر اساس ساختار و عملکرد به دسته‌ های مختلفی تقسیم می‌ شوند که هر کدام کاربرد مشخصی دارند. انتخاب نوع پوشش به عواملی مانند نوع سازه، شرایط محیطی، سطح زیبایی مورد انتظار و بودجه پروژه بستگی دارد.

پوشش‌ های پایه معدنی و سیمانی (NAX-CB)

پوشش‌ های پایه معدنی و سیمانی مانند NAX-CB، از ترکیبات غیر آلی ساخته شده‌ اند و به دلیل مقاومت بالا در شرایط سخت، گزینه‌ ای ایده آل برای پروژه‌ های صنعتی هستند. این پوشش‌ ها معمولاً ضخامت بیشتری دارند و عایق حرارتی مؤثری در برابر آتش ایجاد می‌ کنند. دوام بالا، مقاومت در برابر ضربه و هزینه مناسب از مزایای اصلی آن‌ هاست. البته ظاهر این پوشش‌ ها ساده‌ تر است و بیشتر برای فضا های غیر نمایان استفاده می‌ شوند. اجرای صحیح زیرسازی و کنترل ضخامت در این نوع پوشش، تأثیر مستقیمی بر عملکرد نهایی آن دارد.

پوشش‌ های منبسط شونده یا اینتومسنت

پوشش‌ های منبسط شونده یا اینتومسنت، نسل پیشرفته‌ تری از پوشش‌ های محافظ در برابر حریق هستند. این پوشش‌ ها در حالت عادی ظاهری شبیه رنگ معمولی دارند، اما در زمان آتش سوزی چندین برابر حجم اولیه خود منبسط می‌ شوند. لایه ایجاد شده، حرارت را از سطح سازه دور نگه می‌ دارد. این ویژگی باعث شده پوشش‌ های اینتومسنت برای فضا های معماری، تجاری و نمایان بسیار محبوب باشند. اگرچه قیمت بالاتری دارند، اما ترکیب ایمنی و زیبایی، آن‌ ها را به انتخابی حرفه‌ ای تبدیل کرده است.

پوشش مناسب پروژه شما

انتخاب پوشش محافظ مناسب، تصمیمی کاملاً پروژه محور است و نمی‌ توان یک گزینه را برای همه شرایط توصیه کرد. نوع سازه، کاربری فضا، شرایط محیطی و الزامات ایمنی هر پروژه متفاوت است. مشاوره تخصصی پیش از خرید، از دوباره کاری و هزینه‌ های اضافی جلوگیری می‌ کند.

انتخاب بر اساس نوع سازه

نوع سازه اولین عامل تعیین کننده در انتخاب پوشش محافظ در برابر حریق است. برای سازه‌ های صنعتی با حجم بالای فولاد، پوشش‌ های پایه معدنی گزینه‌ ای منطقی و اقتصادی هستند. در مقابل، سازه‌ های اداری، تجاری و معماری که فولاد در دید قرار دارد، به پوشش‌ های منبسط شونده نیاز دارند. همچنین در پروژه‌ های خاص مانند پارکینگ‌ ها یا انبار ها، میزان تردد و احتمال ضربه نیز در انتخاب نوع پوشش نقش دارد. تطبیق پوشش با ماهیت سازه، عملکرد ایمن و ماندگار را تضمین می‌ کند.

انتخاب بر اساس شرایط محیطی

شرایط محیطی پروژه تأثیر مستقیمی بر دوام پوشش دارد. رطوبت بالا، فضای باز، تماس با مواد شیمیایی یا تغییرات شدید دما، همگی عواملی هستند که باید پیش از انتخاب پوشش بررسی شوند. برخی پوشش‌ ها نیاز به لایه محافظ نهایی دارند تا در برابر رطوبت یا اشعه خورشید مقاوم شوند. نادیده گرفتن این شرایط، باعث کاهش عمر مفید پوشش و افت عملکرد آن در زمان حریق خواهد شد. بنابراین شرایط محیطی باید همزمان با الزامات ایمنی در نظر گرفته شود.

نکات اجرایی مهم پیش از خرید

حتی بهترین پوشش محافظ در برابر حریق، بدون اجرای اصولی کارایی مطلوب نخواهد داشت. بسیاری از مشکلات عملکردی پوشش‌ ها، ناشی از ضعف در اجرا است نه کیفیت محصول. شناخت الزامات اجرایی، به خریدار کمک می‌ کند تا در زمان نظارت و تحویل پروژه، تصمیم‌ گیری دقیق‌ تری داشته باشد. آماده سازی سطح، ضخامت اجرا و کنترل کیفیت، سه عامل کلیدی در موفقیت پوشش ضد حریق هستند.

آماده‌ سازی سطح و زیرسازی

آماده سازی سطح، پایه و اساس اجرای موفق پوشش محافظ است. سطح فولاد باید عاری از چربی، زنگ زدگی و گرد و غبار باشد. روش‌ هایی مانند واتر جت یا سند بلاست، سطح را برای چسبندگی مناسب آماده می‌ کنند. در پوشش‌ های ضخیم، استفاده از پین کوبی و توری مرغی ضروری است تا از ترک خوردگی و ریزش جلوگیری شود. هرگونه ضعف در زیرسازی، مستقیماً به کاهش مقاومت پوشش در زمان حریق منجر خواهد شد.

ضخامت اجرا و کنترل کیفیت

ضخامت اجرا مهم‌ ترین پارامتر فنی در پوشش‌ های محافظ در برابر حریق است. ضخامت کمتر از مقدار طراحی شده، زمان مقاومت در برابر آتش را به شدت کاهش می‌ دهد. کنترل ضخامت باید در هر مرحله اجرا انجام شود و مستند سازی گردد. استفاده از ابزار اندازه گیری استاندارد و نظارت فنی، بخش جدایی ناپذیر این فرآیند است. کیفیت نهایی پوشش، نتیجه مستقیم دقت در اجرای ضخامت صحیح خواهد بود.

مقایسه NAX-CB و NAX-FP-H

NAX-CB یک پوشش پایه معدنی با تمرکز بر مقاومت و صرفه اقتصادی است و بیشتر در محیط‌ های صنعتی استفاده می‌ شود. در مقابل، NAX-FP-H پوشش منبسط شونده‌ ای است که علاوه بر ایمنی، زیبایی ظاهری سازه را حفظ می‌ کند. انتخاب بین این دو، به اولویت پروژه بین هزینه و جلوه بصری بستگی دارد.

مزایا و محدودیت‌ های هر محصول

هر دو محصول مقاومت حرارتی بالایی دارند، اما محدودیت‌ های اجرایی آن‌ ها متفاوت است. NAX-CB ضخامت بیشتری می‌ خواهد و ظاهر صنعتی دارد، در حالی که NAX-FP-H نیازمند دقت بالاتر در اجرا و هزینه بیشتر است. شناخت این تفاوت‌ ها، تصمیم نهایی را ساده‌ تر می‌ کند.

قیمت پوشش‌ های محافظ در برابر حریق

قیمت پوشش‌ های محافظ در برابر حریق عدد ثابتی نیست و به عوامل مختلفی وابسته است. نگاه صرف به قیمت واحد، بدون توجه به عملکرد و دوام، می‌ تواند تصمیمی اشتباه باشد. درک درست ساختار هزینه، به انتخاب اقتصادی و ایمن کمک می‌ کند.

نوع پوشش ضدحریق	نوع پایه و فرمولاسیون	میانگین قیمت اجرا (هر مترمربع)	محل کاربرد اصلی
پوشش پایه سیمانی و معدنی (NAX‑CB)	سیمانی – معدنی (غیر واکنشی)	۲۵۰,۰۰۰ تا ۳۸۰,۰۰۰ تومان	سازه‌های فلزی سوله و صنعتی
پوشش منبسط‌شونده (Intumescent)	پایه رزینی (آکریلیک یا اپوکسی)	۵۵۰,۰۰۰ تا ۹۵۰,۰۰۰ تومان	ساختمان‌های اداری و تجاری
پوشش گچی ضد حریق	پایه معدنی با الیاف سبک	۱۸۰,۰۰۰ تا ۲۸۰,۰۰۰ تومان	دیوارها و تاسیسات داخلی
پوشش پاششی معدنی پر تراکم (Dense Spray)	سیمانی تقویت‌شده با الیاف	۳۵۰,۰۰۰ تا ۵۵۰,۰۰۰ تومان	سازه‌های فولادی سنگین و نیروگاه‌ها
پنل و برد آماده ضد حریق (Fire Board)	پنل معدنی یا سیلیکاتی	۶۵۰,۰۰۰ تا ۱,۲۰۰,۰۰۰ تومان	دیوارها و ستون‌های خاص
پوشش ترکیبی مقاوم در برابر حریق و آب (Dual‑Protect)	پایه پلیمری + معدنی	۷۵۰,۰۰۰ تا ۱,۴۰۰,۰۰۰ تومان	مناطق مرطوب، اسکله‌ها و فضاهای باز

عوامل مؤثر بر قیمت نهایی

نوع پوشش، ضخامت مورد نیاز، متراژ پروژه، شرایط اجرا و نوع استاندارد مورد نیاز، همگی بر قیمت نهایی اثر گذار هستند. پوشش‌ های منبسط شونده معمولاً گران‌ تر از پوشش‌ های پایه معدنی هستند، اما هزینه نهایی باید با در نظر گرفتن کاربری پروژه تحلیل شود.

بررسی اقتصادی بلند مدت

پوشش محافظ در برابر حریق، هزینه مصرفی نیست، بلکه سرمایه گذاری ایمنی است. جلوگیری از فرو ریزش، کاهش خسارت و حفظ جان افراد، ارزش اقتصادی این پوشش‌ ها را در بلند مدت توجیه می‌ کند. انتخاب ارزان اما نادرست، می‌ تواند بهای سنگینی در آینده داشته باشد.

خرید مطمئن

خرید پوشش محافظ در برابر حریق، نیازمند اطمینان از اصالت محصول و پشتیبانی فنی است. گارانتی معتبر و مشاوره تخصصی، بخشی از فرآیند خرید حرفه‌ ای محسوب می‌ شود و خیال خریدار را در طول پروژه آسوده می‌ کند.

نکات مهم قبل از ثبت سفارش

قبل از ثبت سفارش، حتماً مشخصات فنی، استانداردها، شرایط اجرا و گارانتی بررسی شود. انتخاب تأمین کننده معتبر، تضمین کننده کیفیت محصول و موفقیت اجرای پوشش خواهد بود. این دقت اولیه، از بسیاری از مشکلات آینده جلوگیری می‌ کند.

سولات متداول

منابع:
cloud.aisc
ifpmag